Yaş ve gelişim düzeyine göre farklılıklar olmakla birlikte bebek ve çocukların ortalama 5-20 dakika arasında uykuya dalmaları beklenir. Bu sürenin 30 dakika ve üzerinde olması genellikle uykuya dalma güçlüğü olarak tanımlanır.

Uykuya dalma zorluğu bebek ve çocuklarda en sık görülen uyku sorunlarından birisidir.  Zorluğun nedeni çocukla, ebeveyn veya bakım verenle, uyku alışkanlıkları ve uyku programı ile veya uyuma ortamı ile ilgili olabilir.

Aşağıda bebek ve çocuklarda en sık görülen uykuya dalma zorluğu nedenleri listelenmiştir. Bu nedenler aynı zamanda uykunun diğer parametrelerini ve uyku kalitesini de doğrudan etkilerler.

Bebek ve çocuklarda uykuya dalma zorluğunun temel nedenleri:

Bebek veya çocuğa ait faktörler:

• Yaş ve gelişim düzeyi
• Biyolojik ritmin oluşmamış olması
• Gelişimsel dönüm noktaları (dönme, emekleme ve yürüme gibi motor becerilerin kazanılma zamanları)
• Atak ve uyku gerilemesi dönemleri
• Açlık veya aşırı tokluk
• Fiziksel sağlık (diş çıkarma, enfeksiyon, kolik, burun tıkanıklığı, alerjiler, solunum yolu problemleri, reflü, ağrı, kaşıntı)
• Anemi (kansızlık), vitamin ve mineral eksiklikleri
• Aşırı yorgunluk veya yeterince yorulmama
• Uyku bozuklukları (obstrüktif uyku apnesi, huzursuz bacak sendromu)

Psikososyal, duyusal ve duygusal faktörler

• Bebeğin mizacı
• Duyusal profil (duyu hassasiyeti, beden algısı)
• Bebek veya çocuğun kendini sakinleştirebilme becerisi
• Kaygı, korku veya stres (ayrılık kaygısı, korkular)
• Bağlanma modeli
• Ekran maruziyeti

Uyku ortamının fiziksel özellikleri ve kıyafetler

• Uyuma ortamının ses, ışık, sıcaklık veya nem düzeyinin uygun olmaması
• Uykuya geçişi zorlaştıran aşırı uyarıcı uyku ortamı (fazla oyuncak, eşya)
• Bebek veya çocuk yatağının güvenlik ve konforu ile ilgili sorunlar
• Bebek veya çocukla aynı odayı paylaşan diğer çocuklar ve yetişkinler
• Uygun olmayan kıyafet (çok dar, bol, rahatsız edici ya da ortam ısısı ile uyumsuz giysiler)

Uyku öncesi hatalı uygulamalar, hatalı uyku programı ve rutinleri

• Uyku saatlerinin düzensiz ve tutarsız olması
• Destekli uyuma (emzik, mama, meme, biberon, sallanma, beyaz gürültü)
• Uyku öncesi uyarıcı aktiviteler
• Özellikle uyku öncesi olmak üzere ekran maruziyeti
• Uyku öncesi rutininin olmaması veya düzensiz olması
• Kural ve sınır koyma sorunları

Aile ve bakım verenle ilişkili faktörler:

• Sosyoekonomik durum
• Ebeveyn ve bakım verenin ruhsal durumu, mizacı
• Bakım verenler asında tarz farklılığı veya tutarsızlık
• Ebeveynlik tarzı
• Ev ve aile ilgili değişiklikler (tatil, taşınma, yeni kardeş)
• Annenin işe başlaması
• Bakıcı veya bakım veren değişikliği

Uykuya geçiş zorluğu yaşayan tüm bebek ve çocuklarda bu nedenler ayrıntılı olarak değerlendirilmeli, nedene yönelik değişiklik ve düzenlemeler yapılmalıdır.

Fiziksel sağlığa yönelik sorunlarda çocuk hekiminden, duygusal ve ruhsal zorluklar için çocuk psikiyatrisi, psikolog ve çocuk gelişimcilerden, duyusal nedenlere bağlı yaşanan sorunlar için ergoterapistlerden destek alınmalıdır.

Doç. Dr. M. Şükrü PAKSU Çocuk Kliniği

Çocuk Gelişimi Departmanı

Bebek ve Çocuk Uyku Danışmanlığı Programı

Mimarsinan Mahallesi 176. Sokak No: 6AB

BEKAM Ergoterapi Dil ve Konuşma Terapisi ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi Yanı

Atakum-SAMSUN

Tel: 0552 369 06 55