DUYUSAL BÜTÜNLEME (DUYUSAL İŞLEMLEME) BOZUKLUĞU NEDİR?

Jean Ayres, duyusal bütünleme teorisini 1970’lerde geliştirmiştir. Ayres’e göre, duyusal bütünleme bozukluğu, beyinin duyusal bilgiyi alma, düzenleme ve kullanma yeteneğinde yaşanan bir problemdir. Bu problem çocuğun günlük yaşam aktivitelerini, topluma katılımını, bağımsızlık ve fonksiyonelliğini olumsuz etkiler.

Duyusal bütünleme bozukluğu sınıflandırması:

Ayres’in geliştirdiği duyu bütünleme sınıflandırması zaman içinde geliştirilmiştir. Günümüzde en sık kullanılan sınıflama aşağıda özetlenmiştir.

1. Duyusal modülasyon bozuklukları: Modülasyon; duyuların zamanında ve birlikte çalışmasıdır. Hangi duyudan gelen girdinin önemli hangisinin dikkate alınmaması gerektiğinin ayarlanmasıdır. Sağlıklı duyusal modülasyon sinir sistemimiz tarafından bilinçsizce oluşur ve gelişir. Duyusal modülasyon bozuklukları dört alt tipe ayrılır.

• Düşük kayıt. Çocuklar çevresel uyarıcılara karşı düşük farkındalığa sahiptir. Çoğu duyusal uyarıyı fark etmeyebilir ve uyaranlara yanıt vermezler.
• Duyusal arayış. Çocuklar duyusal deneyimlere sürekli olarak ihtiyaç duyar. Daha fazla uyarıcı ararlar ve duyusal açıdan tatmin olma düzeyleri düşüktür.
• Duyusal hassasiyet. Çocuklar çevrelerindeki duyusal uyarıcılara karşı aşırı derecede hassastır ve bu uyarıcılardan rahatsız olurlar.
• Duyusal Kaçınma. Duyusal hassasiyetten farklı olarak çocuklar duyusal uyarıcılardan kaçınırlar. Yoğun uyarıcılardan rahatsız olup uzaklaşmak isterler.

2. Duyusal ayırt etme bozuklukları. Duyusal ayırt etme; duyunun yerini, yönünü, şiddetini vücutta hissedildiği bölgeyi fark edebilme, duyular arasında ayırım yapabilme becerisidir. Duyusal ayırt etme bozukluğuna sahip çocuklar duyusal bilgiyi doğru şekilde yorumlayamazlar. Çocuk dokunsal, işitsel, görsel gibi duyusal bilgileri doğru şekilde ayırt edemez. Örneğin, dokunarak nesnelerin ne olduğunu ayırt edemez veya bir sesin hangi yönden geldiğini anlamakta zorlanır.
3. Duyusal motor bozukluklar. Motor becerilerin duyusal bilgiye dayalı olarak organize edilememesinden kaynaklanır. Motor planlama ve hareket koordinasyonunda duyusal bilgiden yeterince yararlanılamaz. Temel olarak postüral kontrol ve dispraksi problemlerini içeren iki alt tipe ayrılır.

• Postüral bozukluklar: Vücut duruşunu ve hareketi kontrol etmede zorluk yaşanması. Çocuklar genellikle güçsüzlük, zayıf kas tonusu ve dengede durma sorunları yaşarlar.
• Dispraksi: Yeni motor becerilerin öğrenilmesi ve uygulanmasında zorluk yaşama. Çocuklar günlük görevleri yerine getirirken beceriksiz görünebilirler.

Ülkemizde duyusal bütünleme terapisi, bu alanda eğitim almış ergoterapistler tarafından uygulanmaktadır.

Duyu bütünleme bozukluğu ile ilgili detaylı bilgi ve çocuklarda duyu bütünleme bozukluğu bulguları için:

https://bekam.com.tr/blog/duyubutunleme/

https://bekam.com.tr/blog/duyu-butunleme-bozuklugu-zamanla-duzelir-mi-duyu-butunleme-bozuklugu-tamamen-gecer-mi/

Samsun’da duyu bütünleme terapisi uygulayan merkezler ve ergoterapistler için:

https://bekam.com.tr/samsun-ergoterapi-merkezleri-ve-ergoterapistler/

Doç. Dr. M. Şükrü PAKSU Çocuk Kliniği

Ergoterapi Departmanı

Mimarsinan Mahallesi 176. Sokak No: 6AB

BEKAM Ergoterapi, Dil Konuşma Terapisi ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi Yanı

Atakum-SAMSUN

Tel: 0552 369 06 55