ERGENLERDE VE ÇOCUKLARDA DİKKAT EKSİKLİĞİ VE DİKKAT DAĞINIKLIĞI NEDENLERİ

Çocuk ve ergenlerde “Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB – ADHD)” olmaksızın dikkat ve öğrenme sorunları görülebilir. Aşağıda çocukluk yaş grubunda dikkat dağınıklığı ve öğrenme güçlüklerinin sık nedenleri listelenmiştir.

• Uyku süresi veya kalitesinin yetersizliği, kronik uyku açığı. Gece geç yatma, sabah çok erken uyanma, gece sık uyanma, uyku apnesi, huzursuz bacak sendromu, gece terörü, biyolojik ritmin oluşmamış ya da bozulmuş olması, uyku ortamının ısı, ışık ve gürültü düzeyinin uygun olmaması dikkat eksikliğine neden olan başlıca uyku sorunlarıdır.
• Yetersiz veya dengesiz beslenme. Protein ve sağlıklı yağ tüketimin az olması, demir, çinko, magnezyum, selenyum, Vitamin B12 ve Vitamin D eksikliği, rafine şeker veya katkı maddesi içeren yiyeceklerin tüketimi dikkat ve konsantrasyon becerisinin azalmasına neden olabilir.
• Duyu bütünleme bozuklukları. Işık, ses, dokunma gibi uyaranlara aşırı hassasiyet (duyu hassasiyeti), duyusal aşırı yüklenme, uyaran arayışı veya uyarandan kaçınma, dikkat eksikliğinin sık ancak genellikle gözden kaçan nedenleridir.
• Çevresel risk faktörleri. Akademik ve sosyal baskılar, sınav kaygısı, zorlayıcı okul koşulları, aile içi sorunlar, yeni kardeşin doğması, taşınma veya kayıplar çocukta dikkat ve odaklanmayı olumsuz etkileyebilir.
• Yüksek düzeyde kaygı, depresyon. Yüksek düzeyde kaygı ve endişe çocuğun dikkatini yoğunlaştırmasını zorlaştırabilir. Çocukluk çağı depresyonu da odaklanmayı zorlaştırarak dikkat dağınıklığına neden olabilir.
• Ekran maruziyeti. Aşırı televizyon izleme, bilgisayar oyunları, sosyal medya kullanımı ve dijital cihazlarla fazla vakit geçirme uyarı eşiğinin yükselmesine, odaklanma ve dikkat süresinde azalmaya neden olabilir. Özellikle sürdürülebilir dikkat bu durumdan en fazla etkilenir.
• Görme ve işitme sorunları. Görme ve işitme alanındaki sorunlar dikkat ve öğrenmeyi olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle dikkat dağınıklığı yaşayan tüm çocuklara görme ve işitme değerlendirmesi yapılmalıdır.
• Fiziksel veya duygusal travma yaşamış çocuklarda dikkat sorunları daha sık gözlerin. Dikkat ve öğrenme zorluğu yaşayan çocuklar travma sonrası stres bozukluğu yönünden değerlendirilmelidir.
• Öğrenme güçlükleri. Disleksi, disgrafi, diskalkuli gibi özel öğrenme güçlüklerine sahip çocuklar dikkatlerini toplamakta ve organize etmekte zorluk yaşayabilirler.
• Besin intoleransları ve allerjiler. Gluten, laktoz veya bazı katkı maddelerine duyarlılıklar ve besin allerjileri cilt, mide ve bağırsaklar başta olmak üzere vücutta çeşitli rahatsızlıklara yol açarlar. Bu durum çocuğun yaşam kalitesi ve konforunu bozarak dikkat sorunlarına yol açabilir.
• Kronik hastalıklar ve ilaç kullanımı. migren, kronik ağrı, burun tıkanıklığı veya kaşıntı  gibi durumlar dikkat süresini azaltabilir. Ayrıca allerji ve epilepsi gibi sağlık sorunları için kullanılan ilaçlar yan etki olarak dikkat dağınıklığı yapabilir.
• Sosyal ve duygusal yetersizlikler. Sosyal ve duygusal alanlarda yaşanan zorluklar ve duygu düzenleme sorunları çocukların dikkatlerini toparlamalarını zorlaştırabilir.

Dikkat dağınıklığı olan bir çocuk yukarıda sayılan nedenlerden birine sahip olabilir veya birden fazla neden bir arada bulunabilir.

Dikkat ve öğrenme konusunda zorluk yaşayan tüm çocuklar, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ve Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı tarafından değerlendirilmeli, dikkat eksikliğine yol açan faktörler incelenerek nedene yönelik eğitim, terapi ve tedavi planlaması yapılmalıdır.

Doç. Dr. M. Şükrü PAKSU Çocuk Kliniği

Ergoterapi Departmanı

Mimarsinan Mahallesi 176. Sokak No: 6AB

BEKAM Ergoterapi, Dil Konuşma Terapisi ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi Yanı

Atakum-SAMSUN

Tel: 0552 369 06 55